Wanneer is bodemonderzoek verplicht? En wanneer niet?
Ga je bouwen, grond verplaatsen of de functie van een locatie wijzigen? Dan is de kans groot dat je bodemonderzoek moet laten uitvoeren. Toch is het niet in alle situaties verplicht. Dat zorgt in de praktijk vaak voor vragen. Dus, wanneer is een bodemonderzoek verplicht? En wanneer niet?
Wat is bodemonderzoek volgens de Omgevingswet
Bodemonderzoek is een milieukundig onderzoek naar de kwaliteit en opbouw van de bodem. Het doel is om vast te stellen of de grond geschikt is voor het beoogde gebruik en of er risico’s zijn voor mens en milieu. De uitkomst van een bodemonderzoek wordt vastgelegd in een rapport. Dit rapport vormt de onderbouwing voor ruimtelijke plannen, zoals bouwen, herontwikkeling of functiewijziging.
Binnen de Omgevingswet staat niet één specifiek type bodemonderzoek centraal. De wet stelt een functionele eis: je moet aantonen dat de bodemkwaliteit past bij het gebruik van de locatie. Dat kan bijvoorbeeld gaan om wonen, werken, spelen of infrastructuur. Het bodemonderzoek zelf hoef je meestal niet vooraf te laten goedkeuren, maar het rapport wordt wel beoordeeld door het bevoegd gezag. In de meeste gevallen is dat de gemeente. Zij toetsen of het onderzoek voldoet aan de geldende normen en of de bodem geschikt is voor het aangevraagde gebruik. Je levert het bodemonderzoek aan als onderdeel van een aanvraag, bijvoorbeeld bij een omgevingsvergunning of bij het melden van een activiteit. De gemeente gebruikt het rapport om te beoordelen of jouw plan door kan gaan.
Bodemonderzoek is dus geen doel op zich, maar een onderbouwd bewijsstuk dat nodig is om plannen mogelijk te maken en risico’s vooraf inzichtelijk te krijgen.
Soorten bodemonderzoek
Vooronderzoek bodem (NEN5725): Het voorafgaand bodemonderzoek is de eerste stap. Hierbij wordt onder andere historische informatie over de locatie geraadpleegd. Denk aan eerdere functies, oude bedrijfsactiviteiten of mogelijke bronnen van vervuiling. De resultaten van het vooronderzoek bepalen of de locatie verdacht of onverdacht is en of vervolgonderzoek nodig is.
Dit onderzoek bepaalt of de locatie verdacht of onverdacht is. Op basis hiervan krijg je direct inzicht in de noodzaak van vervolgonderzoek.
Verkennend bodemonderzoek (NEN5740): Is er een kans op vervuiling of is de kwaliteit van de bodem onvoldoende bekend? Dan volgt een verkennend bodemonderzoek. Hierbij worden boringen gedaan en grond- en grondwatermonsters genomen. De analyse laat zien of sprake is van verontreiniging en hoe ernstig deze is. Dit type bodemonderzoek komt het meest voor en is vaak nodig bij bouwprojecten. Zowel voor de mogelijkheden van afzet van de grond als voor de veiligheid van de mensen die werkzaam zijn in de grond.
Nader bodemonderzoek (NTA 5755): Blijkt uit het verkennend onderzoek dat de bodem vervuild is? Dan volgt een nader onderzoek. Hierbij worden onder andere de omvang van de verontreiniging, de diepte en de aanwezige stoffen gedetailleerd in kaart gebracht. Dit onderzoek vormt de basis voor eventuele saneringsmaatregelen.
Wanneer is bodemonderzoek verplicht?
Bodemonderzoek is verplicht wanneer je moet aantonen dat de bodem geschikt is voor het beoogde gebruik. Dit speelt bijvoorbeeld bij nieuwbouw, een functiewijziging, een vermoeden van bodemverontreiniging of wanneer grond wordt afgegraven of verplaatst. Welk bodemonderzoek nodig is, hangt af van de locatie en de werkzaamheden.
- Je gaat bouwen; Bij nieuwbouw wil de gemeente zekerheid dat de bodem veilig is. Dit geldt met name voor functies waar mensen langdurig verblijven, zoals: Woningen, scholen, kinderdagverblijven en kantoren. Hier is vrijwel altijd minimaal een verkennend bodemonderzoek nodig.
- De functie van de locatie verandert; Verandert het gebruik naar een gevoeliger functie? Dan gelden strengere eisen voor de bodemkwaliteit. Bijvoorbeeld van industrie naar wonen en van opslagterrein naar speelplaats. Hoe gevoeliger het gebruik, hoe belangrijker het is dat de bodem schoon is. Vaak is contactrisico bepalend.
- Er is kans op vervuilde grond; Is sprake van risicovolle activiteiten in het verleden? En is de actuele status niet bekend? Dan is bodemonderzoek noodzakelijk. Denk aan: tankstations of ondergrondse tanks, garages en werkplaatsen, industriële locaties en stortplaatsen of ophogingen. In deze gevallen moet je vaststellen of er sprake is van vervuilde grond en wat de risico’s zijn.
- Je gaat grond afgraven of verplaatsen; Bij graafwerkzaamheden moet je weten wat de kwaliteit van de grond is. Dit is nodig om te bepalen waar de grond naartoe mag, onder welke voorwaarden en welke partij het kan accepteren. Bijvoorbeeld bij: bouwprojecten, grondverzet en hergebruik van grond. Zonder bodemonderzoek kun je de grond vaak niet afvoeren of toepassen.
Wanneer is bodemonderzoek niet nodig?
In sommige situaties is bodemonderzoek niet nodig, mits je dit goed kunt onderbouwen.
- De locatie is aantoonbaar onverdacht; is een locatie altijd gebruikt voor wonen of landbouw en zijn er geen aanwijzingen voor vervuiling? Dan is vaak alleen een vooronderzoek voldoende.
- Er ligt al recent bodemonderzoek; is recent een betrouwbaar onderzoek uitgevoerd en is de situatie niet veranderd? Dan kun je dit onderzoek meestal hergebruiken.
- Je doet geen ingrijpende werkzaamheden in de bodem; bij kleine aanpassingen zonder graafwerk of functiewijziging speelt bodem vaak geen rol. In deze procedures heeft de bodem geen invloed op de besluitvorming. Dan is onderzoek niet nodig.
Twijfel je of bodemonderzoek nodig is?
Twijfel je of bodemonderzoek nodig is? Gebruik dit eenvoudige schema als eerste indicatie. Zo krijg je snel inzicht in welke vorm van onderzoek past bij jouw situatie. Als je grond wilt gebruiken voor inkuilen, is het aan te raden om een bodemonderzoek te doen. Dit onderzoek helpt bepalen of de grond schoon en geschikt is, zeker wanneer je twijfelt over de kwaliteit of herkomst van de grond.
Weet je zeker dat de grond schoon is?
→ Ja: een vooronderzoek (NEN 5725) is vaak voldoende. Hierbij wordt gekeken naar het historisch gebruik van de locatie en mogelijke risico’s op verontreiniging.
→ Twijfel: dan is een verkennend bodemonderzoek (NEN 5740) nodig. Hierbij worden boringen uitgevoerd en grond- en grondwatermonsters onderzocht.
Ga je bouwen of grond verplaatsen?
→ Ja: in de meeste gevallen is minimaal een verkennend bodemonderzoek nodig. Gemeenten en bevoegd gezag willen zekerheid dat de bodem geschikt is voor het beoogde gebruik en dat vrijkomende grond verantwoord verwerkt kan worden.
Twijfel je nog steeds? Dan is een vooronderzoek vaak de beste eerste stap. Daarmee voorkom je onnodige kosten en weet je snel welke vervolgstappen nodig zijn.
Praktijkvoorbeeld
In opdracht van de Gemeente Den Helder heeft Prommenz een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd op de gemeentewerf nabij Ambachtsweg 25 in Den Helder. Aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen herontwikkeling van het terrein, waar mogelijk een waterbassin en een nieuwe loods worden gerealiseerd. Prommenz werkt hiervoor aan het inrichtingsontwerp van het terrein.
Uit historisch onderzoek bleek dat op en rondom de locatie in het verleden diverse milieubelastende activiteiten hebben plaatsgevonden. Variërend van een afvalverzamelingsbedrijf, brandstoffengroothandel, scheepswerf, autohandel en autoreparatie. Deze activiteiten brengen een verhoogd risico op bodemverontreiniging met zich mee en vormden de aanleiding voor het verkennend bodemonderzoek. Lees meer →
Advies nodig voor jouw grond? Prommenz staat voor je klaar!
Twijfel je of bodemonderzoek verplicht is voor jouw situatie? Of wil je snel zekerheid over de bodemkwaliteit voordat je verder gaat met je plannen?
Onze specialisten in bodem- en waterbodemonderzoek denken vanaf het eerste moment met je mee. We starten met een helder vooronderzoek en vertalen de uitkomsten direct naar een concreet advies. Zo weet je precies waar je aan toe bent en welke vervolgstappen nodig zijn. We begeleiden je van onderzoek tot uitvoering en stemmen dit af met de eisen van de Omgevingswet en de gemeente. Daarmee voorkom je verrassingen, vertraging en onnodige kosten in je project.
Neem contact op en zorg dat je plannen soepel en zonder risico’s verder kunnen.
Veelgestelde vragen
Wanneer is een bodemonderzoek verplicht?
Wat gebeurt er als de grond vervuild blijkt?
Kan ik een bodemonderzoek zelf uitvoeren?
Is bodemonderzoek verplicht bij nieuwbouw?
Is een NEN 5740 bodemonderzoek altijd verplicht?
Hoe lang is bodemonderzoek geldig?
Overig actueel
Stikstofdilemma – Prommenz On Tour
Ruimte voor… stikstof! Een discussie die al sinds 2019 heel wat stof doet opwaaien. Een complex onderwerp, dat eigenlijk helemaal niet alleen over stikstof gaat. Het gaat over ruimte, keuzes, vertrouwen en de vraag hoe Nederland er in de toekomst uit moet zien. Welke keuzes durven we wél te maken en welke keuzes blijven we uitstellen?
15 jaar Prommenz – Prommenz On Tour
In het vorige seizoen van blikten Foppe Timmer en Martijn Nanninga samen met Willem Koning terug op hoe het vijftien jaar begon. Nu is het tijd om vooruit te kijken! Het tweede seizoen van Prommenz On Tour trappen we af met een speciale jubileumeditie over de toekomst van de Prommenz Groep.
